UNESCO

UNESCO - United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization - er heimsumfevnandi ST felagsskapur, ið virkar fyri trygd og friði millum heimsins lond við at skipa samstarv innan málsøkini útbúgving, gransking, mentan, samskifti og upplýsing.

Felagsskapurin fór til verka í 1946, og í dag eru 195 limalond og 10 atlimalond.

Føroyar fingu atlimaskap í 2009. Atlimaskapur gevur øll tey somu rættindi sum limaskapur, undantikið atkvøðurætt. Føroyar hava møguleika at luttaka í øllum virksemi hjá UNESCO og hava talu- og framløgurætt, tó ikki atkvøðurætt á aðalfundum. Tað er tó sjáldan, at hetta hevur nakran týdning, tí UNESCO samstarvið byggir á, at semja fæst um tey mál, ið verða løgd fyri aðalfundin.

UNESCO er skipað við aðalskrivara og stýrisráði við umboðum úr 58 londum og hevur høvuðsskrivstovu í París. Aðalfundurin, har øll limalondini luttaka, er annaðhvørt ár.

Limalondini skipa seg við hvør síni UNESCO nevnd.

Føroyar fingu sína fyrstu UNESCO nevnd í 2012.

Í november 2016 setti táverandi landsstýriskvinna í mentamálum, Rigmor Dam, UNESCO nevndina, ið skal virka komandi fýra árini.

Eitt av kendastu átøkum hjá UNESCO er heimsarvslistin. Á listanum eru dømi um mentanar- og náttúruarv, ið verður mettur at vera so serstakur, at serlig átøk skulu gerast fyri at varðveita hann. Sum liður í tilgongdini at fáa føroyskan mentanar- og náttúruarv á heimsarvslistan, skipaði tjóðarnevndin fyri almennum tiltaki um UNESCO-sáttmálar, heimsarv og føroyskan mentanar- og náttúruarv á Tjóðsavninum í november 2014.

Norðurlond hava tætt samstarv í UNESCO og Føroyar eru við í virkna samstarvinum, ið Norðurlond hava. Norðurlond royna at virka fyri, at londini altíð hava eitt umboð í stýrisráðnum. Árini 2009-2013 var Danmark umboðað, og síðan 2013 og fram til 2017 er tað Svøríki, sum er umboðað í stýrisráðnum.

Slóðir